historia parafii

   Koniec XVIII i pierwsza połowa XIX wieku przyniosły na ziemiach polskich ożywiony ruch osadniczy. Powstały wtedy nowe miasta i osiedla przemysłowe, zakładano nowe wsie. wśród osadników przybyłych z przeludnionego zachodu Europy znajdowali się także nasi współwyznawcy. Zazwyczaj w poszukiwaniu nowej ojczyzny osiedlali się większymi grupami w miastach bądź tworzyli oddzielne kolonie wiejskie. Na zasiedlonych terenach częstokroć brak było parafii ewangelickich, a tym samym opieka duszpasterska nad nowo przybyłymi była utrudniona czy wręcz niemożliwa. Chcieli oni jednak pozostać wierni wierze ojców, dlatego rychło po osiedleniu się rozpoczynali starania o zakładanie szkół i parafii ewangelickich.

   Tak było też w Rawie oraz w jej bliższych i dalszych okolicach. Z początkiem XIX wieku osiedlili się ewangelicy - tkacze w samej Rawie, powstały też wiejskie kolonie: Franciszkanów (1800), Strobów (1800), Kochanów i Brzozów (1802). Nieco później (ok. 1820) założono następne kolonie ewangelickie w tych okolicach: Annosław, Kaleń, Łochów, Raducz, Stanisławów, Studzianki i Tra-nopol. Zaistniała konieczność zapewnienia tym wszystkim ewangelikom odpowiedniej opieki duszpasterskiej. Wobec braku w pobliżu parafii ewangelickiej jedynie założenie jej w Rawie Mazowieckiej mogło ten problem rozwiązać.

   W roku 1821 pragnienia i dążenia 314 rodzin ewangelickich Rawy i okolicy przybrały konkretne kształty. Wybrano nieformalną radę parafialną, która miała reprezentować ewangelików rawskich wobec władz państwowych.
W jej skład weszli: aptekarz Daniel Jende, burmistrz Rawy - Rutkowski, Jan Kinastowski, Leopold Gorgas i Fryderyk Eckhold. Wystąpiono też do władz państwowych o oddanie ewangelikom ruin katolickiego kościoła Św. Ducha w Rawie. Po pięciu latach starańewangelicy uzyskali je wraz z należącym do nich terenem za sumę 1200 złotych polskich. Podjęto natychmiast odbudowę i zajęto się wyposażeniem tego kościoła. Mimo poważnych trudności już w roku 1828 za sumę 24 860 złotych kościół został odbudowany, a w następnym roku rząd formalnie zatwierdził istnienie Ewangelicko-Augsburskiej Parafii w Rawie Mazowieckiej. Wybudowano też drewnianą plebanię z mieszkaniem dla księdza i kantora.

   Następne lata to okres stopniowego rozwoju Parafii i jej stabilizacji, od momentu gdy jej proboszczem został ks. K. W. Kliem (1832-1850). Wśród jego następców pracowali w Rawie księża: dr. T. Ludwig (1851-68), K. Fr. Wendt (1869-79), F. M. Baumbach (1881-85), L. L. Freyman (1901-7) i A. Ham-mermeister (1929-45). Działalność Parafii utrudniał fakt, że stanowisko proboszcza często wakowało, np. w latach 1909-29, i kierowana była przez administratorów - proboszczów sąsiednich, dość odległych parafii w Toma-szowie Mazowieckim, Brzezinach czy Łowiczu.

   Około roku 1860 Parafia w Rawie liczyła 3500 dusz. Na jej terenie zorganizowano 18 szkół ewangelickich, do których w tym czasie uczęszczało 540 dzieci. W szkołach tych odbywały się też nabożeństwa. Poszczególne kolonie oprócz szkół miały także swoje cmentarze, których było na terenie Parafii także 18. W roku 1860 wybudowano murowaną plebanię, a dwa lata później przeprowadzono remont kościoła.

   Parafia w Rawie poważnie ucierpiała podczas I wojny światowej; kościół i plebania zostały poważnie uszkodzone, wielu parafian zostało deportowanych w głąb Rosji, a ich domy i gospodarstwa uległy zniszczeniu podczas działań wojennych. Wielu z nich nie powróciło już z wojennej tułaczki i liczba dusz spadła w roku 1923 do 3000. Istniejące trudności były tym większe, że dopiero od roku 1929 miała Rawa znowu własnego proboszcza. Dopiero więc od tego roku prace remontowe na plebanii i w kościele nabrały tempa. Ożywiło się też życie religijne, m.in. powwstał chór parafialny i orkiestra puzonistów.

   Szczególne ożywienie w życiu Parafii wywo-łał obchód 100-lecia jej istnienia. Obcho-dzono go z dwuletnim opóźnieniem - 31 maja 1931 roku z udziałem między innymi ks. bpa dra J. Burschego i ks. superintendentów: A. Schoeneicha i J. Dietricha.
Na tę rocznicę wyremntowano kościół, wybu-dowano nową wieżę kościelną, ufundowano dwa dzwony i wyposażono na nowo wnętrze kościoła. Przy tej okazji dała o sobie znać znaczna ofiarność ewangelików rawskich.

   Pomyślny rozwój Parafii został przerwany przez II wojnę światową. Zdziesiątkowała ona zbór i spowodowała znaczne straty w majątku parafialnym. Kościół został w roku1945 zbombardowany; pracę parafialną utrudniał brak duchownego na miejscu i zakwestio-nowanie praw Parafii do jej majątku, w szcze-gólności plebanii i kościoła.

   Ewangelicy z Rawy i okolicy przez siedem lat po wojnie uczęszczali na nabożeństwa do odległego o 34 kilometry Tomaszowa Mazowieckiego. Tam też byli chrzczeni, konfirmowani, tam udzielano im ślubu itp. Ówczesny proboszcz Parafii tomaszowskiej ks. dr Woldemar Gastpary został też administratorem Parafii w Rawie. Jego wysiłkom Parafia ta zawdzięcza odzyskanie na drodze sądowej kościoła i plebanii wraz z należącymi do nich gruntami, a także odbudowę kościoła Św. Ducha. 12 czerwca 1952 roku odbyło się pierwsze nabożeństwo i poświęcenie odbudowanego kościoła przez ks. bpa Karola Kotulę. Było to wielkie wydarzenie dla liczącej wtedy jeszcze ponad czterysta dusz Parafii.

   Odtąd odbywały się w Rawie nabożeństwa regularnie raz w miesiącu. Administrację parafii sprawowali kolejno księża: dr Woldemar Gastpary (do 1955 i w latach 1964-65), Eugeniusz Jungto (1955-64) i dr Henryk Czembor (1966-83). Obecnie nabożeństwa odbywają się dwa razy w miesiącu.
Od 1983 roku duszpasterzem jest ks. Roman Pawlas.